Một số lưu ý trong triển khai thực hiện Nghị định số 291/2026/NĐ-CP của Chính phủ

Việc ban hành Nghị định số 291/2026/NĐ-CP nhằm bảo đảm sự thống nhất với Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, hoàn thiện cơ chế xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn; đồng thời đáp ứng yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế về trao đổi thông tin thuế và nâng cao hiệu quả quản lý thuế trong bối cảnh chuyển đổi số.

Một số lưu ý trong triển khai thực hiện Nghị định số 291/2026/NĐ-CP của Chính phủ như sau:

1. Bổ sung quy định về xử phạt hành vi vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin phục vụ mục đích trao đổi thông tin

Điều 2 Nghị định số 291/2026/NĐ-CP bổ sung Mục 3 và Điều 19a vào sau Mục 2 Chương II Nghị định số 125/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với người nộp thuế và tổ chức, cá nhân có liên quan có hành vi vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin phục vụ mục đích trao đổi thông tin theo quy định của pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế và thỏa thuận quốc tế về thuế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc là bên ký kết. Theo đó, Điều 19a quy định các mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với người nộp thuế và tổ chức, cá nhân khác có liên quan thực hiện các hành vi vi phạm hành chính, cụ thể như sau:

- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế quá thời hạn từ 05 ngày trở lên.

- Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi cung cấp thông tin không chính xác hoặc không đầy đủ theo yêu cầu của cơ quan thuế.

- Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi không cung cấp thông tin sau 15 ngày kể từ ngày hết thời hạn cung cấp thông tin hoặc kể từ ngày hết thời hạn gia hạn cung cấp thông tin hoặc hành vi thông đồng, bao che người nộp thuế nhằm ngăn cản cơ quan thuế thu thập, xác minh thông tin phục vụ mục đích trao đổi thông tin.

- Trường hợp đối tượng vi phạm không cung cấp thông tin hoặc cung cấp thông tin không chính xác, không đầy đủ theo yêu cầu của cơ quan thuế thì cơ quan thuế áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin theo yêu cầu.

2. Sửa đổi, bổ sung quy định về nguyên tắc xử phạt

Điều 1 Nghị định số 291/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung điểm d khoản 2 Điều 5 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP quy định nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn. Theo đó, bãi bỏ nguyên tắc “hành vi vi phạm về sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn thuộc trường hợp bị xử phạt theo Điều 16, Điều 17 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP thì không bị xử phạt theo Điều 28 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP” do quy định “vi phạm hành chính về sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn hoặc sử dụng hóa đơn không đúng quy định dẫn đến thiếu thuế, trốn thuế thì không xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn mà bị xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế” tại khoản 2 Điều 136 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 đã được bãi bỏ theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15. Đồng thời, bổ sung nguyên tắc “hành vi vi phạm về cung cấp thông tin phục vụ mục đích trao đổi thông tin theo quy định của pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế về thuế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc là bên ký kết thuộc trường hợp bị xử phạt theo Điều 19a thì không bị xử phạt theo Điều 14, Điều 15, Điều 19 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP” nhằm bảo đảm một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần.

3. Áp dụng văn bản quy phạm pháp luật để xử phạt đối với hành vi vi phạm hành chính

Nguyên tắc áp dụng văn bản quy phạm pháp luật để xử phạt đối với hành vi vi phạm hành chính được quy định tại Điều 7 Nghị định số 118/2021/NĐ-СР (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 68/2025/NĐ-CP và Nghị định số 190/2025/NĐ-CP). Cụ thể:

- Hành vi vi phạm hành chính quy định tại Điều 19a Nghị định số 125/2020/NĐ-CP được áp dụng kể từ thời điểm Nghị định số 291/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành (ngày 21/7/2026).

- Nếu hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc, thì áp dụng Nghị định đang có hiệu lực tại thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm để xử phạt.

- Nếu hành vi vi phạm hành chính đang được thực hiện, thì áp dụng Nghị định đang có hiệu lực tại thời điểm phát hiện hành vi vi phạm để xử phạt.

Đối với lực lượng Quản lý thị trường, việc nắm vững các quy định mới của Nghị định số 291/2026/NĐ-CP có ý nghĩa quan trọng trong quá trình kiểm tra, kiểm soát hàng hóa lưu thông trên thị trường, nhất là việc xem xét hóa đơn, chứng từ và phối hợp với cơ quan thuế trong phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm có liên quan đến nghĩa vụ thuế theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao.

Việc chủ động nghiên cứu và thực hiện đúng các quy định của Nghị định không chỉ giúp phòng ngừa rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thuế. Đề nghị các tổ chức, cá nhân kinh doanh chủ động cập nhật, nghiên cứu và thực hiện đúng quy định pháp luật về thuế./.